Gangguan Selat Hormuz Ancam Bekalan Tenaga, Makanan Global

Oleh Mohd Yusof Saari

KUALA LUMPUR, 16 April (Bernama) -- Ketegangan geopolitik di  Asia Barat membabitkan Amerika Syarikat, Israel dan Iran meningkatkan risiko gangguan di laluan kritikal seperti Selat Hormuz, sekali gus berpotensi mengancam bekalan tenaga dan makanan global.

Dekan Fakulti Kejuruteraan Universiti Putra Malaysia (UPM) Prof Ir Dr Mohd Zainal Abidin Ab Kadir berkata laluan strategik seperti Selat Hormuz, Selat Melaka dan Terusan Suez bukan sekadar saluran perdagangan, sebaliknya merupakan “nadi utama” yang menyokong lebih 80 peratus aliran perdagangan dunia.

Beliau berkata sebarang gangguan, konflik atau sekatan di titik sempit maritim utama dunia itu, khususnya Selat Hormuz, bukan sahaja menjejaskan sektor logistik, malah turut memberi kesan kepada inflasi, dasar fiskal serta kestabilan sosial di pelbagai negara.

“Titik sempit maritim merupakan komponen kritikal dalam sistem ekonomi global dengan lebih 80 peratus perdagangan dunia bergerak melalui laut, menjadikan sebarang gangguan di laluan ini sebagai risiko sistemik yang boleh mencetuskan kesan meluas terhadap tenaga, makanan dan kestabilan ekonomi global.

“Apabila berlaku gangguan di titik sempit ini, kesannya bukan hanya kepada logistik tetapi merebak dengan pantas kepada harga tenaga, kos makanan dan kestabilan ekonomi global,” katanya kepada Bernama.

Beliau mengulas kepentingan Selat Hormuz, laluan laut sempit maritim antara Teluk Parsi dan Laut Arab yang menjadi nadi utama perdagangan minyak dunia, yang kini berisiko terjejas susulan konflik bersenjata melibatkan Iran, Amerika Syarikat dan Israel.

Untuk rekod, hampir 20 peratus perdagangan minyak mentah dunia melalui selat itu setiap hari dan sekiranya berlaku gangguan akibat peperangan, kapal tangki besar berkemungkinan tidak dapat keluar membawa minyak dari negara pengeluar utama seperti Arab Saudi, Kuwait, dan Iraq.

Mengulas lanjut, Mohd Zainal Abidin berkata insiden di Laut Merah dan Terusan Panama sebelum ini membuktikan bagaimana tekanan terhadap rantaian bekalan boleh berlaku secara mendadak, sekali gus meningkatkan kos penghantaran dan insurans.

Beliau yang juga Penyelidik Utama Pusat Penyelidikan Kilat, Kuasa dan Tenaga Termaju UPM berkata Selat Hormuz kekal sebagai titik paling kritikal bagi kejutan tenaga global kerana kepekatan tinggi penghantaran minyak dan gas asli cecair (LNG) melalui laluan itu.

“Sebarang gangguan di Hormuz boleh menyebabkan lonjakan mendadak harga minyak dan LNG, sekali gus meningkatkan kos tenaga di seluruh dunia, khususnya negara pengimport,” katanya.

Beliau berkata keadaan itu turut mendorong perubahan corak penggunaan tenaga, termasuk kemungkinan sesetengah negara kembali menggunakan bahan api alternatif seperti arang batu apabila harga LNG meningkat.

Dalam masa sama, katanya gangguan maritim turut memberi kesan langsung kepada keselamatan makanan melalui peningkatan kos penghantaran, bahan api dan baja, selain kelewatan bekalan yang akhirnya mendorong kenaikan harga makanan global.

“Impak ini biasanya bermula dengan komoditi asas seperti gandum dan jagung sebelum merebak kepada produk ternakan dan makanan harian,” katanya.

Mohd Zainal Abidin berkata rantau ASEAN berada dalam kedudukan paling terdedah kerana berfungsi sebagai laluan utama perdagangan global, selain  bergantung kepada import tenaga dan makanan.

Beliau berkata bagi Malaysia, walaupun mempunyai tahap daya tahan tertentu, kebergantungan kepada import tenaga dan bijirin masih mendedahkan ekonomi kepada tekanan luaran.

“Kesan domino ekonomi ini bermula dengan kenaikan harga minyak, diikuti peningkatan kos pengangkutan dan makanan, seterusnya mencetuskan tekanan inflasi dan beban subsidi sebelum akhirnya dirasai oleh rakyat melalui peningkatan kos sara hidup,” katanya.

Sehubungan itu, beliau menegaskan keperluan merangka strategi jangka panjang termasuk mempelbagaikan laluan perdagangan, mengurangkan kebergantungan import serta memperkukuh ketahanan domestik bagi menghadapi risiko gangguan yang semakin kompleks.

Konflik berterusan di  Asia Barat menyebabkan hampir 20,000 pelaut dan kira-kira 2,000 kapal terkandas di Selat Hormuz,menurut Pertubuhan Maritim Antarabangsa (IMO).

Proses pemindahan tidak dapat dilakukan serentak memandangkan laluan sempit sekitar 30 kilometer itu memerlukan penyelarasan rapi antara negara serta berdepan risiko keselamatan tinggi.

-- BERNAMA