Oleh Prof Datuk Seri Abdul Rahman Mohamed

“USM Menyokong RPTM 2026–2035 sebagai Pelan Tindakan ke Arah Sistem Pendidikan Tinggi yang Resilien, Berpaksikan Kemanusiaan dan Kompetitif di Peringkat Global.”

Sistem pendidikan tinggi Malaysia kini berada di fasa transformasi strategik yang penuh harapan dengan pelancaran Rancangan Pendidikan Tinggi Malaysia 2026–2035 (RPTM 2026–2035).

Rancangan ini bukan sekadar dokumen dasar baharu tetapi manifestasi aspirasi negara untuk memperkukuh peranan pendidikan tinggi sebagai pemangkin kemajuan ekonomi, keterangkuman sosial dan kemampanan masa depan.

Dokumen ini dibina daripada pengalaman pelaksanaan Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia 2015–2025 (Pendidikan Tinggi), yang telah berjaya memperluas akses kepada peluang pembelajaran tinggi, memperkukuh jaminan kualiti serta meningkatkan pengiktirafan global institusi kita.

PPPM 2015–2025 juga menekankan pelbagai anjakan strategik untuk melahirkan graduan holistik, meningkatkan kecemerlangan bakat, dan memacu inovasi sebagai asas pembangunan pendidikan tinggi kita.

Dalam konteks cabaran global yang terus berubah, pengalaman pelaksanaan pelan terdahulu memberi penekanan bahawa sistem pendidikan tinggi perlu resilien, adaptif dan responsif kepada keperluan abad ke-21, selaras dengan matlamat negara untuk memacu Malaysia ke hadapan sebagai pusat kecemerlangan pendidikan dan penyelidikan.

Peralihan Kepada Impak

RPTM 2026–2035 menandakan transformasi strategik dalam pendidikan tinggi Malaysia, daripada fokus semata-mata pada pengembangan kapasiti kepada penciptaan impak yang nyata bagi masyarakat dan negara.

Universiti kini bukan hanya pusat penghasilan graduan; ia menjadi pemangkin inovasi, pembentuk bakat beretika dan bersedia menghadapi cabaran masa depan, serta penyumbang utama kepada kemampanan nasional dan global.

Pendekatan ini meletakkan pelajar, masyarakat, dan nilai kemampanan sebagai teras setiap inisiatif, memastikan pendidikan tinggi memberi kesan yang tahan lama, relevan, dan transformatif.

Menangani Perubahan Global dan Keutamaan Nasional

RPTM 2026–2035 dirangka bagi memastikan pendidikan tinggi Malaysia kekal relevan dalam menghadapi perubahan pesat ekonomi, teknologi, sosial, dan alam sekitar.

Ia menekankan akses saksama kepada pendidikan berkualiti, laluan pembelajaran fleksibel dan sepanjang hayat, serta pembangunan kompetensi selaras ekonomi digital dan berasaskan pengetahuan.

Pelaksanaannya sejajar dengan Falsafah Pendidikan Kebangsaan (Akta Pendidikan 1996) yang menekankan pembangunan holistik insan, dan kerangka Malaysia MADANI, yang mempromosikan tadbir urus baik, kemampanan, inovasi, kepercayaan, dan ihsan dalam pembangunan negara.

Dalam konteks ini, Kementerian Pendidikan Tinggi memainkan peranan penting membekalkan bakat, memacu penyelidikan dan inovasi, memperkukuh pemindahan ilmu kepada masyarakat, serta meningkatkan pengantarabangsaan pendidikan tinggi Malaysia.

Menangani Cabaran Sistemik

RPTM 2026–2035 memberi respons kepada cabaran lama dan baharu, termasuk kepimpinan beretika, daya saing global, kebolehpasaran graduan, kepelbagaian dan keterangkuman, kesihatan mental dan kesejahteraan, tadbir urus, akauntabiliti, kemampanan kewangan, kekangan infrastruktur serta keperluan memperkukuh penyelidikan, inovasi dan impak masyarakat.

Rancangan ini menyeru peralihan daripada sistem terpisah kepada ekosistem yang lebih harmoni dan kolaboratif, disokong oleh tadbir urus kukuh, model pembiayaan bertanggungjawab, dan pendekatan bersepadu terhadap TVET, penyelidikan dan inovasi.

Fokus Baharu Pendidikan Tinggi Yang Kompetitif dan Akauntabel

Ciri utama RPTM 2026–2035 ialah penekanan terhadap pembelajaran sepanjang hayat dan merentas kehidupan.

Laluan pendidikan formal yang linear digantikan dengan model fleksibel, modular, dan berpaksikan pelajar, termasuk pelajar OKU dan golongan kurang bernasib baik, sejajar dengan SDG 4 mengenai pendidikan berkualiti.

Rancangan ini juga menekankan peralihan daripada melahirkan pencari pekerjaan kepada pencari dan pencipta pekerjaan, dengan penekanan pada keusahawanan dan inovasi melalui penyelidikan, pembangunan, pengkomersialan dan aktiviti ekonomi (SDG 8).

Kepimpinan institusi dijangka berkembang daripada pembuatan keputusan prosedural kepada kepimpinan intrapreneurial, autonomi dan berpemikiran sistem, yang responsif terhadap kerumitan dan ketidakpastian, sambil mengutamakan ekuiti, keterangkuman, dan kesejahteraan pelajar, termasuk OKU.

Hasrat Malaysia menjadi hab pendidikan serantau diperkukuh dengan aspirasi global, berasaskan kualiti, kemampanan, dan kepercayaan antarabangsa.

USM telah menunjukkan kekuatan dalam pendidikan berasaskan kemanusiaan dan kemampanan, serta komitmen terhadap penyertaan komuniti.

Pelaksanaan Berfasa dan Inklusif

RPTM 2026–2035 dibangunkan melalui proses konsultatif yang melibatkan lebih 8,000 pihak berkepentingan, termasuk ahli akademik, pentadbir universiti, wakil industri, penggubal dasar, pelajar, ibu bapa, dan masyarakat.

Pelaksanaan rancangan ini akan dijalankan dalam tiga gelombang strategik: 2026–2028 untuk membina asas, 2029–2031 untuk mempercepat pelaksanaan, dan 2032–2035 untuk memantapkan serta menginstitusikan reformasi yang berjaya.

Dengan pelaksanaan berfasa yang terancang ini, terdapat peluang nyata untuk memastikan setiap reformasi diterjemahkan secara berkesan.

Komitmen berterusan daripada semua pihak akan menjadi faktor penentu kejayaan RPTM 2026–2035, membolehkan sistem pendidikan tinggi Malaysia berkembang menjadi lebih responsif, inklusif, dan berdaya saing di peringkat global.

Komitmen USM

USM menyokong sepenuhnya RPTM 2026–2035, selaras dengan misi universiti sebagai institusi APEX dalam kemampanan, keterlibatan masyarakat, dan pembangunan berpaksikan kemanusiaan.

Sebagai universiti yang bersedia menyumbang secara aktif, USM akan memainkan peranan melalui penyelidikan berimpak, model pendidikan inovatif, dan perkongsian strategik dengan industri, komuniti, dan kerajaan.

Kejayaan rancangan ini bergantung kepada tanggungjawab bersama dan pendekatan seluruh negara.

Transformasi ini menuntut komitmen teguh, kepercayaan, dan kerjasama aktif daripada semua pihak berkepentingan.

Dilaksanakan dengan integriti dan kesungguhan, RPTM 2026–2035 akan memperkukuh sistem pendidikan tinggi Malaysia sebagai pemacu utama kemakmuran bersama, kemampanan jangka panjang, dan berdaya saing global yang berkesan.

-- BERNAMA

Prof Datuk Seri Abdul Rahman Mohamed, FASc ialah Naib Canselor Universiti Sains Malaysia.