Apabila masyarakat mendengar perkataan “tekstil”, kebanyakan akan terus membayangkan pakaian, fesyen, atau industri pakaian semata-mata.

Namun, hakikatnya, tekstil hari ini bukan lagi sekadar kain untuk dipakai.

Tekstil moden ialah bahan kejuruteraan berprestasi tinggi yang digunakan dalam pesawat, kereta, hospital, perlindungan keselamatan, dan bahkan dalam teknologi angkasa lepas.

Di sebalik inovasi ini, terdapat satu bidang kritikal yang semakin penting kepada masa depan negara dan dunia: Kejuruteraan Tekstil.

Kejuruteraan tekstil ialah bidang yang menggabungkan sains, matematik, dan kejuruteraan untuk mereka bentuk, menganalisis, dan mengoptimumkan bahan tekstil serta sistem pengeluarannya.

Jurutera tekstil bukan sekadar menghasilkan kain, tetapi mereka bentuk bahan yang boleh menahan peluru, menguatkan struktur pesawat, mengurangkan pencemaran, dan menyokong ekonomi hijau.

Dalam era perubahan iklim dan peningkatan kesedaran terhadap kelestarian, kejuruteraan tekstil memainkan peranan penting dalam mengurangkan jejak karbon global.

Industri tekstil tradisional sering dikaitkan dengan penggunaan tenaga yang tinggi, penggunaan air yang berlebihan, dan penghasilan sisa yang besar.

Namun, melalui inovasi kejuruteraan, bahan baharu kini boleh dihasilkan menggunakan gentian semula jadi seperti kenaf, buluh, dan serat daripada sisa pertanian.

Bahan ini bukan sahaja mesra alam, tetapi juga mempunyai kekuatan tinggi dan sesuai digunakan dalam industri automotif dan pembinaan.

Sebagai contoh, gentian kenaf, yang banyak terdapat di Malaysia, kini digunakan sebagai bahan komposit untuk menggantikan bahan sintetik dalam panel kereta.

Ini bukan sahaja mengurangkan berat kenderaan, malah meningkatkan kecekapan bahan api dan mengurangkan pelepasan karbon.

Inilah contoh bagaimana kejuruteraan tekstil menyumbang secara langsung kepada matlamat kelestarian dan ekonomi hijau negara.

Kejuruteraan Tekstil sebagai Pemacu Inovasi

Selain kelestarian, tekstil kejuruteraan memainkan peranan penting dalam sektor pertahanan dan keselamatan.

Jaket kalis peluru, pakaian perlindungan kebakaran, dan peralatan keselamatan tentera semuanya dibangunkan menggunakan tekstil teknikal berprestasi tinggi.

Bahan ini direka menggunakan prinsip kejuruteraan lanjutan untuk menyerap tenaga impak, menahan haba melampau, dan melindungi nyawa manusia.

Dalam industri aeroangkasa pula, bahan komposit berasaskan gentian digunakan secara meluas dalam struktur pesawat moden.

Bahan ini lebih ringan daripada logam, tetapi mempunyai kekuatan yang sangat tinggi.

Ini membantu mengurangkan penggunaan bahan api, meningkatkan kecekapan penerbangan, dan mengurangkan kos operasi.

Tanpa kejuruteraan tekstil, pembangunan pesawat moden yang cekap dan lestari tidak akan dapat dicapai.

Kejuruteraan tekstil juga memainkan peranan penting dalam menyokong ekonomi kitaran atau circular economy.

Dalam model ekonomi tradisional, produk digunakan dan kemudian dibuang sebagai sisa.

Namun, melalui pendekatan ekonomi kitaran, bahan tekstil boleh direka supaya boleh dikitar semula, digunakan semula, atau terbiodegradasi secara semula jadi.

Ini membantu mengurangkan pencemaran dan memelihara sumber semula jadi.

Sebagai contoh, botol plastik terpakai kini boleh diproses menjadi gentian tekstil berkualiti tinggi untuk menghasilkan pakaian, karpet, dan bahan industri.

Inovasi ini bukan sahaja mengurangkan sisa plastik, tetapi juga mencipta peluang ekonomi baharu dan menyokong pembangunan industri lestari.

Meneroka Masa Depan Tekstil

Lebih menarik lagi, masa depan kejuruteraan tekstil turut melibatkan pembangunan tekstil pintar atau smart textiles.

Tekstil ini boleh mengesan pergerakan, suhu, dan isyarat biologi manusia.

Ia digunakan dalam bidang perubatan untuk memantau kesihatan pesakit, dalam sukan untuk meningkatkan prestasi atlet, dan dalam industri untuk meningkatkan keselamatan pekerja.

Perkembangan ini menunjukkan bahawa kejuruteraan tekstil ialah bidang masa depan yang mempunyai potensi besar untuk inovasi dan pembangunan ekonomi.

Malaysia, dengan kekayaan sumber semula jadi dan kepakaran akademik yang semakin berkembang, mempunyai peluang besar untuk menjadi peneraju dalam bidang ini.

Namun, untuk mencapai potensi ini, kita memerlukan lebih ramai generasi muda yang berani meneroka bidang kejuruteraan tekstil.

Bidang ini bukan sahaja menawarkan peluang kerjaya yang luas, tetapi juga memberi peluang untuk menyumbang kepada kelestarian alam sekitar, keselamatan negara, dan pembangunan teknologi masa depan.

Ramai pelajar mungkin tidak menyedari bahawa jurutera tekstil bekerja dalam pelbagai industri termasuk automotif, aeroangkasa, perubatan, tenaga, dan teknologi tinggi.

Mereka menggunakan kemahiran analisis, simulasi komputer, dan reka bentuk kejuruteraan untuk membangunkan bahan dan sistem baharu yang memberi impak kepada kehidupan manusia.

Universiti dan institusi pendidikan tinggi di Malaysia memainkan peranan penting dalam melahirkan jurutera tekstil yang berkemahiran tinggi.

Melalui pendidikan yang berkualiti, penyelidikan inovatif, dan kerjasama dengan industri, Malaysia boleh membina ekosistem yang menyokong pembangunan teknologi tekstil maju.

Masa depan dunia memerlukan bahan yang lebih ringan, lebih kuat, dan lebih lestari. Kejuruteraan tekstil menyediakan penyelesaian kepada cabaran ini.

Daripada mengurangkan pencemaran plastik kepada membina pesawat yang lebih cekap, daripada melindungi nyawa manusia kepada menyokong ekonomi hijau, kejuruteraan tekstil ialah bidang yang memainkan peranan penting dalam membentuk masa depan yang lebih baik.

Sudah tiba masanya kita mengubah persepsi terhadap tekstil. Ia bukan sekadar fesyen. Ia ialah kejuruteraan.

Ia ialah inovasi. Ia ialah masa depan.

Dan bagi generasi muda yang ingin menjadi sebahagian daripada perubahan ini, kejuruteraan tekstil mungkin merupakan salah satu bidang paling penting dan paling bermakna untuk diterokai pada abad ke-21.

-- BERNAMA

Dr Mohamad Faizul Yahya ialah Profesor Madya Kejuruteraan Tekstil di Universiti Teknologi MARA (UiTM) dan pakar dalam komposit gentian semula jadi, teknologi tenunan fabrik 2D dan 3D, serta finite element analysis.