Kenaikan harga plastik secara mendadak baru-baru ini memberi kesan meluas kepada semua pihak, bukan sahaja industri tetapi juga pengguna.

Lonjakan harga bahan mentah terutamanya yang melibatkan bahan asas petroleum, gangguan rantaian bekalan, serta permintaan yang tinggi menyebabkan kos pengeluaran meningkat.

Industri terutamanya sektor pembuatan dan pembungkusan kini menghadapi tekanan untuk mencari alternatif yang lebih mampan.

Pengguna pula terpaksa menanggung kos barangan harian yang lebih tinggi, menjadikan plastik sekali guna yang selama ini murah dan mudah semakin sukar untuk digunakan secara meluas.

Walaupun kenaikan harga plastik dilihat sebagai cabaran ekonomi, ia sebenarnya menjadi pemangkin peralihan ke arah kelestarian alam sekitar.

Situasi ini menggesa semua pihak untuk menilai semula cara kita menggunakan plastik dan mencari amalan yang lebih bijak, menjimatkan kos dan mengurangkan impak negatif terhadap alam sekitar.

Ia memberi momentum untuk mengubah tabiat lama dan menekankan kepentingan amalan lestari yang dapat dilaksanakan oleh industri dan orang awam.

Amalan lestari oleh industri

Industri mempunyai peranan utama dalam mengurangkan penggunaan plastik dan memperkenalkan bahan yang lebih mesra alam. Beberapa langkah yang boleh diambil termasuk:

1. Kurangkan (Reduce) – Mengurangkan penggunaan plastik sekali guna dan pembungkusan berlebihan adalah langkah asas yang mudah tetapi memberi impak besar. Industri boleh menilai setiap bahagian pembungkusan dan mengurangkan bahan yang tidak diperlukan.
2. Guna semula (Reuse) – Menggalakkan penggunaan semula bekas, beg, atau bahan pembungkusan yang tahan lama dapat mengurangkan keperluan menghasilkan plastik baharu. Contohnya, sistem “deposit dan pulangan” untuk bekas makanan atau minuman boleh diperkenalkan.
3. Kitar semula (Recycle) – Memastikan sisa plastik dikumpul dan dikitar semula dengan betul adalah langkah penting bagi mengekalkan bahan dalam kitaran penggunaan. Industri juga boleh menyokong program pengumpulan plastik daripada pengguna untuk tujuan kitar semula.
4. Bahan alternatif mesra alam – Menggunakan bahan biodegradable, bioplastik atau bahan kitar semula lain boleh mengurangkan impak negatif terhadap alam sekitar dan mengurangkan pelepasan karbon.
5. Reka bentuk pintar – Produk dan pembungkusan sebaiknya direka supaya tahan lama, mudah dikitar semula, dan memberi impak minimum terhadap alam sekitar sepanjang hayatnya.

Langkah-langkah ini bukan sahaja membantu mengurangkan pencemaran plastik tetapi juga menjimatkan kos jangka panjang dan meningkatkan imej syarikat sebagai penyokong kelestarian alam sekitar.

Amalan lestari oleh orang awam

Individu juga boleh memainkan peranan penting dalam mengurangkan penggunaan plastik dan menyokong kelestarian. Beberapa langkah mudah yang boleh diamalkan termasuk:

1. Bawa beg sendiri ketika membeli-belah bagi mengurangkan penggunaan beg plastik sekali guna. Amalan ini telah lama digunakan dan perlu dipertingkatkan.
2. Gunakan bekas dan botol boleh guna semula untuk makanan dan minuman harian.
3. Pilih produk dengan pembungkusan minimum atau pembungkusan mesra alam untuk mengurangkan sisa plastik di rumah.
4. Pisahkan sisa untuk kitar semula supaya bahan plastik yang boleh dikitar semula sampai ke pusat kitar semula dan tidak mencemari alam sekitar.
5. Kurangkan penggunaan plastik sekali guna di rumah, termasuk straw, sudu, garpu, dan beg plastik.
6. Sertai program komuniti hijau seperti kempen pembersihan, program pertukaran bahan terpakai, atau aktiviti kesedaran alam sekitar.

Dengan mengamalkan langkah-langkah ini, setiap individu boleh menyumbang secara langsung kepada pengurangan pencemaran plastik, memastikan penggunaan sumber lebih bijak dan menyokong kelestarian alam sekitar.

Kepentingan ekonomi kitaran dan kelestarian

Kenaikan harga plastik juga memberi peluang untuk mempercepatkan pelaksanaan konsep ekonomi kitaran (circular economy), yang mana bahan dikekalkan dalam kitaran penggunaan selama mungkin melalui amalan guna semula, baik pulih dan kitar semula.

Melalui pendekatan ini, bahan tidak hanya dibuang selepas digunakan, tetapi dimanfaatkan sepenuhnya sepanjang hayatnya.

Dengan sokongan teknologi dan sistem pengurusan sisa yang baik, industri dan masyarakat boleh mengurangkan pelepasan karbon, penggunaan tenaga, dan pencemaran alam sekitar.

Walaupun begitu, peralihan ke arah kelestarian mempunyai cabaran berbeza.

Kos bahan alternatif masih tinggi, teknologi belum mencukupi, dan infrastruktur kitar semula masih terhad.

Tahap kesedaran pengguna yang berbeza-beza turut mempengaruhi keberkesanan inisiatif ini.

Oleh itu, peranan kerajaan sangat penting melalui dasar seperti cukai plastik, insentif kepada industri hijau, pelaburan dalam sistem pengurusan sisa, dan program kesedaran masyarakat yang boleh dipergiatkan.

Kerajaan boleh menjadi pemangkin perubahan dengan menyediakan rangka kerja, sokongan kewangan dan polisi yang menyokong peralihan kepada ekonomi yang lebih lestari.

Kesimpulannya, kenaikan harga plastik bukan sekadar cabaran ekonomi, tetapi juga sebagai pemangkin amalan lestari yang lebih sistematik.

Sama ada oleh industri atau orang awam, langkah-langkah mudah seperti mengurangkan penggunaan plastik, menggunakan semula bahan dan mengitar semula sisa plastik dapat memberi impak positif kepada alam sekitar.

Peranan kerajaan amat penting dalam menjayakan peralihan ini melalui dasar, insentif dan program pendidikan yang menyokong kelestarian.

Kesedaran, pendidikan, dan tindakan bersama dapat memastikan penggunaan sumber lebih bijak, mengurangkan pencemaran dan menyokong kelestarian untuk generasi akan datang.

Dengan kesedaran dan tindakan bersama, kenaikan harga plastik boleh menjadi pemangkin untuk perubahan ke arah masyarakat yang lebih hijau dan lestari.

Industri dan orang awam perlu mengambil langkah bijak dalam penggunaan dan pengurusan plastik, dapat memastikan alam sekitar lebih terjaga tanpa mengorbankan keperluan harian atau ekonomi.

-- BERNAMA

Prof Madya Dr Salwa Mahmood ialah Pensyarah Kanan Fakulti Teknologi Kejuruteraan, Universiti Tun Hussein Onn Malaysia (UTHM)