Aidilfitri bukan sekadar perayaan kemenangan selepas sebulan berpuasa, tetapi juga waktu yang paling dinanti-nantikan oleh kanak-kanak.

Selain pakaian baharu dan hidangan istimewa, tradisi pemberian duit raya menjadi simbol kegembiraan dan kasih sayang dalam kalangan keluarga serta masyarakat.

Namun, apabila kemeriahan Syawal semakin reda dan rutin harian kembali seperti biasa, timbul satu persoalan yang sering berlegar dalam fikiran ibu bapa-apakah yang perlu dilakukan dengan duit raya anak-anak?

Dalam situasi ekonomi semasa yang mencabar, persoalan ini menjadi semakin relevan.

Kos sara hidup yang meningkat, harga barang yang tidak menentu, serta tekanan kewangan isi rumah menyebabkan setiap sumber kewangan perlu diurus dengan lebih bijak.

Dalam konteks ini, duit raya anak bukan lagi sekadar wang kecil yang boleh dipandang ringan, tetapi satu aset yang berpotensi memberi manfaat jangka panjang jika diurus dengan betul.

Duit Raya: Hak Anak, Tanggungjawab Ibu Bapa

Perkara asas yang perlu difahami ialah duit raya tersebut merupakan hak milik anak.

Walaupun mereka masih kecil dan belum mempunyai keupayaan untuk mengurus kewangan sendiri, ibu bapa berperanan sebagai pemegang amanah yang bertanggungjawab memastikan wang tersebut digunakan atau disimpan demi kepentingan mereka.

Namun, realiti di lapangan menunjukkan terdapat pelbagai pendekatan dalam kalangan ibu bapa.

Ada yang menyimpan sepenuhnya duit tersebut, ada yang membenarkan anak menggunakannya, dan tidak kurang juga yang menggunakan sebahagian atau keseluruhan wang tersebut untuk keperluan keluarga.

Dalam keadaan tertentu, penggunaan ini mungkin dapat difahami, terutama bagi keluarga yang berdepan tekanan kewangan.

Namun, tanpa perancangan yang jelas, ia boleh menyebabkan hilangnya peluang untuk membina asas kewangan anak sejak awal usia.

Lebih membimbangkan, sikap mengambil mudah terhadap pengurusan duit raya boleh membentuk persepsi yang kurang sihat dalam kalangan anak-anak terhadap nilai wang dan tanggungjawab kewangan.

Peluang Pendidikan Kewangan yang Sering Terlepas

Duit raya sebenarnya merupakan satu peluang emas untuk memperkenalkan konsep pengurusan kewangan kepada anak-anak.

Berbanding sekadar memberi nasihat, pengalaman sebenar mengurus wang mampu memberi kesan yang lebih mendalam dalam pembentukan sikap mereka.

Ibu bapa boleh memulakan langkah dengan pendekatan mudah seperti membahagikan duit raya kepada tiga bahagian utama-simpan, belanja dan kongsi.

Pendekatan ini bukan sahaja membantu anak memahami asas kewangan, tetapi juga membentuk nilai keseimbangan dalam kehidupan.

Sebagai contoh, sebahagian kecil wang boleh digunakan untuk membeli barangan yang diingini oleh anak.

Ini memberi mereka peluang membuat pilihan dan memahami bahawa wang mempunyai nilai yang perlu dihargai.

Pada masa yang sama, sebahagian wang boleh disimpan untuk kegunaan masa depan.

Melalui proses ini, anak-anak belajar tentang kepentingan menabung dan kesabaran dalam mencapai sesuatu matlamat.

Elemen berkongsi pula boleh diterapkan melalui amalan bersedekah atau membantu mereka yang memerlukan. Ini membantu membentuk nilai empati dan tanggungjawab sosial sejak usia muda.

Strategi Pengurusan: Jangka Pendek dan Jangka Panjang

Pengurusan duit raya tidak seharusnya bersifat spontan atau bergantung kepada keadaan semata-mata.

Sebaliknya, ia perlu dirancang dengan mengambil kira keperluan semasa dan masa depan anak.

Dalam jangka pendek, ibu bapa boleh memperuntukkan sebahagian kecil duit raya untuk keperluan harian atau kehendak anak.

Ini penting bagi memastikan anak tidak berasa terpinggir daripada pengalaman menggunakan wang mereka sendiri.

Namun, bahagian yang lebih besar seharusnya disimpan. Pembukaan akaun simpanan atas nama anak atau penggunaan instrumen kewangan yang sesuai boleh membantu memastikan wang tersebut terpelihara dan berkembang.

Dalam jangka panjang, duit raya boleh dijadikan asas kepada tabung pendidikan atau simpanan masa depan.

Jika diurus secara konsisten setiap tahun, jumlah yang terkumpul boleh menjadi signifikan apabila anak meningkat dewasa.

Lebih penting, pendekatan ini membantu anak memahami konsep menangguhkan kepuasan (delayed gratification), iaitu keupayaan untuk menahan keinginan semasa demi manfaat yang lebih besar pada masa hadapan.

Ibu bapa boleh memanfaatkan instrumen kewangan yang kalis inflasi dan memberi pulangan dividen seperti Skim Simpanan Pendidikan Nasional (SSPN), Tabung Haji, atau Amanah Saham Bumiputera (ASB).

Peranan Ibu Bapa dalam Membentuk Sikap

Pengurusan duit raya bukan sekadar soal teknikal, tetapi juga melibatkan pembentukan sikap dan nilai dalam diri anak.

Ibu bapa perlu memainkan peranan sebagai pembimbing, bukan sekadar pengawal. Perbincangan terbuka tentang bagaimana wang diuruskan boleh membantu anak memahami rasional di sebalik setiap keputusan yang dibuat.

Dalam masa yang sama, ibu bapa juga perlu menjadi contoh teladan. Sikap terhadap wang yang ditunjukkan oleh ibu bapa-sama ada berhemah atau sebaliknya-akan memberi kesan langsung kepada cara anak melihat dan mengurus kewangan mereka pada masa hadapan.

Dalam dunia yang semakin mencabar dari segi ekonomi, literasi kewangan bukan lagi satu kemahiran tambahan, tetapi satu keperluan asas yang perlu dipupuk sejak awal.

Dalam konteks semasa, perbincangan mengenai pengurusan duit raya juga semakin relevan apabila ramai ibu bapa mula menyedari kepentingan pendidikan kewangan sejak usia muda.

Pendedahan awal ini bukan sahaja membantu anak memahami nilai wang, malah berperanan membentuk generasi yang lebih bersedia menghadapi cabaran ekonomi pada masa hadapan.

Dalam jangka panjang, pendekatan ini mampu menyumbang kepada masyarakat yang lebih celik kewangan dan berdaya tahan.

Kesimpulan

Duit raya mungkin kelihatan seperti tradisi kecil dalam sambutan Aidilfitri, namun impaknya boleh menjadi besar jika diurus dengan bijaksana.

Ia bukan sekadar wang yang diterima setahun sekali, tetapi satu peluang untuk membentuk sikap, nilai dan masa depan kewangan anak-anak.

Dalam situasi ekonomi semasa yang tidak menentu, setiap peluang untuk membina ketahanan kewangan perlu dimanfaatkan sebaik mungkin.

Ibu bapa perlu melihat duit raya bukan sekadar sebagai pemberian bermusim, tetapi sebagai satu tanggungjawab dan pelaburan masa depan.

Kerana akhirnya, nilai sebenar duit raya bukan terletak pada jumlahnya, tetapi pada bagaimana ia diurus hari ini untuk manfaat hari esok.

-- BERNAMA

Dr Norhaliza Abu Bakar ialah Pensyarah Kanan Pusat Pengajian Diploma, UTHM Pagoh, Johor.